Yeni Eğitim Modeli ve Sınav Gerçeği

Yeni eğitim modeli konuşulurken ailelerin aklındaki en somut konu, çocuklarının derslerde ve sınavlarda nasıl bir değişim yaşayacağı oluyor. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, öğrencinin öğrendiği bilgiyi kullanmasına, düşüncesini açıklamasına ve öğrenme sürecinde gelişiminin izlenmesine önem veriyor. Bu yaklaşımın günlük hayattaki karşılığını doğru anlatmamız gerektiğine inanıyorum. Bir çocuğun matematikte bir işlemi yapabilmesi kadar, o işlemi neden yaptığını açıklayabilmesi de değerlidir. Örneğin bir yüzde hesabını alışverişteki indirimle ilişkilendirmek, öğrencinin öğrendiği bilgiyi yaşamında nasıl kullanabileceğini kavramasına yardımcı olur. Okuduğu metindeki bilgileri hatırlaması kadar, metinden bir çıkarım yapabilmesi de öğrenmenin parçasıdır. Ancak ailelerin yeni kavramlarla karşılaşması, değişimi kendiliğinden anlaşılır hâle getirmiyor. Öğrenme çıktısı, beceri temelli soru ve süreç değerlendirmesi gibi ifadelerin öğrenci açısından ne anlama geldiği açıkça gösterilmelidir. Bir eğitimci olarak benim önemsediğim, çocuğun dersin sonunda neyi kavradığını görebilmektir. Bunun için anlatılan konu ile yapılan etkinliğin ve sorulan sorunun birbirini tamamlaması gerekir. Programda düşünmeye yer verirken günlük çalışmada yalnızca hız aramak, öğrencinin beklentileri anlamasını güçleştirir. Çocuklarımızın yeni modele uyum sağlamasını istiyorsak, önce biz yetişkinler hangi beceriyi neden geliştirmeye çalıştığımızı anlaşılır biçimde ortaya koymalıyız. Değişimin güven vermesi, bu açıklığın kurulmasına bağlıdır.

Bu ay eğitim gündeminde yer alan Ortak Yazılı Sınav Sistemi, söz konusu değişimin sınavlara yansıyan somut başlıklarından biri oldu. Milli Eğitim Bakanlığının 20 Ekim tarihinde yayımladığı kılavuz, belirlenen sınıf ve derslerde okul genelindeki ortak yazılıların hazırlanması ve değerlendirilmesi için bir çerçeve sunuyor. Sistemde beceri temelli açık uçlu sorulara ve öğrencinin hangi öğrenme alanlarında desteğe ihtiyaç duyduğunu gösteren analizlere yer veriliyor. Bu noktada asıl dikkat etmemiz gereken, sınavdan elde edilen bilginin öğrenciye nasıl döneceğidir. Bir öğrencinin kâğıdında yalnızca puan görmesi, hangi konuyu yeniden çalışacağını anlamasına yetmeyebilir. Çözümün hangi adımında zorlandığını bilmesi, sonraki çalışmasını daha bilinçli yapmasını sağlar. Bir çözümde doğru kurulan başlangıç, sonuca ulaşılamasa bile öğrencinin hangi adımları kavradığını öğretmene gösterebilir. Açık uçlu sorularda değerlendirme ölçütlerinin önceden anlaşılması da önem taşır. Öğrenci, düşüncesini nasıl açıklayacağını ders içinde deneyimlemeli, yazılıda karşılaşacağı beklentiyi tanımalıdır. Öğretmenin çözüm yolunu dikkatle değerlendirebilmesi için ortak ve açık ölçütler bulunmalıdır. Böylece sınav sonuçları, ailelere kaygı verecek bir rakam olarak kalmadan, öğretmenle birlikte ele alınabilecek somut bir gelişim bilgisine dönüşebilir. Yeni uygulamanın eğitim açısından değeri, bu bilginin eksikleri tamamlamak için ne kadar kullanılabildiğinde görülecektir.

Sevgili anne babalar, sınav dönemlerinde çocuğunuza verdiğiniz desteğin biçimi, çalışma alışkanlıklarını doğrudan etkileyebilir. Yeni modelin gerektirdiği öğrenme anlayışını evde desteklemek için her akşam uzun ders saatleri oluşturmak zorunda değilsiniz. Çocuğunuzdan öğrendiği bir konuyu anlatmasını isteyebilir, çözdüğü soruda hangi yolu izlediğini birlikte konuşabilirsiniz. Bir yanlışın nedenini anlamaya ayrılan kısa bir süre, aynı yanlışı tekrarlayarak çözülen çok sayıda sorudan daha yararlı olabilir. Özellikle LGS ve YKS hazırlığındaki öğrenciler için konu bilgisiyle birlikte okuduğunu anlama ve zamanı kullanma becerilerinin gelişmesi önemlidir. Çocuğun çalışma planını öğretmeniyle görüşerek oluşturmak, ihtiyaçlarına uygun bir yol belirlemeyi kolaylaştırır. Her yeni açıklamayı yaklaşan sınavın bütünüyle değişeceği şeklinde yorumlamak ise gereksiz belirsizlik oluşturur. Sınavlara ilişkin güncel bilgileri resmî duyurulardan takip etmek gerekir. Evdeki konuşmalarımızda sürekli puan ve sıralama üzerinde durduğumuzda, çocuğun hangi konuda desteğe ihtiyaç duyduğunu duymakta zorlanabiliriz. Oysa sakin bir konuşma, anlaşılmayan bir konuyu ortaya çıkarabilir. Çalışma düzenine dinlenmeyi eklemek, ulaşılabilir hedefler belirlemek ve ilerlemeyi birlikte görmek, öğrencinin sürece daha güvenle katılmasına yardımcı olur. Örneğin zorlandığı bir konuyu tekrar çalıştıktan sonra benzer iki soruyu yardım almadan çözebilmek, öğrenci için anlamlı ve izlenebilir bir hedeftir.

Yeni eğitim modelinin uygulamadaki başarısını değerlendirirken öğretmenlerin çalışma koşullarını ve okullar arasındaki imkân farklılıklarını da hesaba katmalıyız. Her öğrencinin gelişimini izlemek, çalışmasına ayrıntılı geri bildirim vermek ve gerektiğinde konuyu yeniden ele almak zaman ister. Öğretmenlerin bu süreçte kullanabilecekleri nitelikli örneklere ve uygulamaya dönük desteğe ihtiyacı vardır. Bu süreçte öğretmenlerden gelecek geri bildirimlerin dikkate alınmasını, uygulamada yaşanan güçlüklerin açıkça konuşulmasını ve gerekli düzeltmeler için okullara yeterli zaman tanınmasını da önemsiyorum. Ailelere yapılacak bilgilendirmeler de herkesin anlayabileceği bir dille hazırlanmalıdır. Bir performans çalışmasında çocuğun ne yapacağı, hangi ölçütlerle değerlendirileceği ve neyi öğrenmesinin beklendiği açık olmalıdır. Evde yetişkinlerin tamamladığı bir çalışma, öğretmene öğrencinin gerçek ihtiyacını göstermez. Bu nedenle sorumlulukların öğrencinin yaşına ve okulun imkânlarına uygun belirlenmesini değerli buluyorum. Sınav sonuçlarını tartışırken de aynı dikkati korumalıyız. Bir yanlış cevap, doğru bir yönlendirmeyle öğrenmenin başlangıcı olabilir. Eğitimde yapılan her düzenlemenin çocuğun günlük hayatında anlaşılır bir karşılık bulmasını beklemek hakkımızdır. Öğrencilerimizin emeklerinin görüldüğü, sorularını rahatça sorabildiği ve eksiklerini tamamlamak için destek bulabildiği bir eğitim ortamı kurabiliriz. Yeni dönemde bütün çocuklarımıza başarılı, verimli ve umutlarını koruyabildikleri bir öğrenme yolculuğu diliyorum.

Bilimle kalın!